Piłka nożna należy do najpopularniejszego sportu drużynowego na świecie. Pojęcia takie jak rzut karny, spalony, żółta i czerwona kartka znają nawet osoby, które się nią nie interesują. Mówi się, że za ojczyznę tego uwielbianego przez miliony na całym świecie sportu, jest Wielka Brytania. Ale czy na pewno? Podejmij z nami podróż przez epoki i przeczytaj o historii piłki nożnej.
Krótka historia piłki nożnej: od starożytności do nowożytności
Studiując historię piłki nożnej, jej początków tak jak wielu innych rzeczy, należy szukać w starożytności. A konkretniej w Chinach, gdzie powstało coś na kształt pierwowzoru futbolu. Na starym kontynencie w prehistoryczną piłkę ‘grano’ w starożytnej Grecji czy Rzymie. Aktywności te nie były jednak postrzegane tak jak dzisiaj jako dochodowy sport z zasadami, a miały inne cele. W starożytnym Rzymie legioniści grali w brutalną odmianę piłki w połączeniu ze sportami walki – szczególności zapasami bardzo popularnymi w tamtych czasach. Dzięki temu żołnierze ćwiczyli dyscyplinę, a także hart ducha. Mocno uproszczając można powiedzieć, że dzięki piłce nożnej Rzymianie podbili znaczną część znanego im ówcześnie świata 🙂
W wiekach średnich piłka nożna, a raczej jej prekursor, pojawiła się m.in. w Anglii i Francji. Był to przede wszystkim sport prostego ludu. Charakteryzował się brakiem zasad.
Pierwotne zasady piłki nożnej, które później ewoluowały w jej obecną odmianę zostały stworzone w czasach nowożytnych. W Wielkiej Brytanii w wieku dziewiętnastym spisano reguły, które stały się podwalinami współczesnego sportu jakim jest piłka nożna.
Początki współczesnej piłki nożnej
Wzmianki o pierwszych spisanych zasadach pochodzą z Rugby School w środkowej Anglii z roku 1845. W ciągu następnych 12 lat stworzono i spisano zasady w Cambridge w 1847 i Sheffield w 1857 roku. Samo spisanie tych pierwotnych zasad piłki nożnej nie spowodowało jednak ujednolicenia tego sportu, a wręcz wpłynęło na jego rozłam. Konkretnie na rugby i tradycyjną piłkę nożną. Rozłam spowodowany był różnym podejściem do gry rękoma. Powstały nawet dwie różne organizacje, pierwsza to The Football Association, utworzona w 1863 roku, a druga założona osiem lat później to Rugby Football Union. Jak łatwo się domyślić, pierwsza organizacja sprzeciwiała się używaniu rąk podczas zawodów.
Multum zasad w piłce nożnej
Porównując pierwsze spisane zasady piłki nożnej z obecnymi to można mówić o kolosalnych zmianach. Patrząc na współczesne wymogi piłki nożnej to można powiedzieć o jednej wielkiej biurokracji 😀 Wszystko musi być opisane, policzone, sprecyzowane i spełniać określone wymogi. Począwszy od ciśnienia oraz wymiarów piłki, przez wymiary boiska, bramek, napięcia siatki (sprawdzane przed każdym meczem przez sędziów), a skończywszy na strojach zawodników, które muszą być zaakceptowane także przez sędziego – muszą się na tyle od siebie różnić, żeby nie utrudniać identyfikacji podczas meczu zawodnikom jednej drużyny 😀
Kalendarium najważniejszych wydarzeń
Historia piłki nożnej to nie tylko historia reguł, ale także wybitnych zawodników, wielkich zwycięstw i sromotnych porażek, powstawiania wielu organizacji, rozgrywania mistrzostw i wielu innych. Zapraszamy do poniższego kalendarium z którego dowiesz się o najważniejszych wydarzeniach na przestrzeni ostatnich 150 lat.
- W 1857 roku zostaje założony klub Sheffield Football Club – angielski klub piłkarski, uznany przez FIFA za najstarszy klub na świecie.
- W 1882 roku założono IFAB – Międzynarodową Radę Piłkarską, która ustala i nowelizuje zasady piłki nożnej.
- W 1890 roku wprowadzono rzut karny. Pomysłodawcą był Irlandczyk William McCrum. W tym samym roku wprowadzono rzut karny do rozgrywek ligi irlandzkiej.
- W roku 1900 piłka nożna staje się dyscypliną olimpijską.
- W 1904 zostaje założona FIFA – Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej.
- W 1910 roku rozegrano pierwszy turniej z cyklu Copa America. Od tamtej pory mistrzostwa Ameryki Południowej są rozgrywane nieprzerwanie.
- W 1916 roku powstaje CONMEBOL – Południowoamerykańska Konfederacja Piłki Nożnej.
- W 1930 rozegrano pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej. Do tej pory rozegrano 21 turniejów w latach: 1930, 1934, 1938, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1970, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018.
- W 1954 roku powstaje AFC – Azjatycka Konfederacja Piłkarska. W tym samym roku zostaje także założona UEFA – Unia Europejskich Związków Piłkarskich.
- W sezonie 1955/1956 startuje Puchar Europejskich Klubów Mistrzowskich. W sezonie 1991/1992 zmieniono nazwę na Liga Mistrzów.
- W 1956 roku rozegrano pierwszy turniej o Puchar Azji.
- W 1957 roku powstaje CAF – Afrykańska Konfederacja Piłkarska. W tym samym roku rozegrano także pierwszy turniej z cyklu Puchar Narodów Afryki.
- 1960 rok pierwsze przerwanie akcji w meczu, będące prekursorem dzisiejszej zasady fair play. Zrobił tak Brazylijczyk Garrincha w meczu Botafogo – Fluminense.
- Także w roku 1960 rozegrano pierwszy turniej z cyklu Mistrzostw Europy.
- W 1961 roku zostaje założona CONCACAF – Konfederacja Piłki Nożnej Ameryki Północnej, Środkowej i Karaibów.
- Pierwszą serię rzutów karnych potrzebną do rozstrzygnięcia meczu rozegrano w 1964 roku. Metoda ta została zaakceptowana przez IFAB w 1970.
- W sezonie 1970/1971 zostaje rozegrany pierwszy klubowy turniej z cyklu Puchar UEFA. Od roku 2009 turniej ten zostaje przemianowany na Liga Europy UEFA.
- W 1966 roku powstaje OFC – Konfederacja Piłkarska Oceanii.
- Żółte i czerwone kartki po raz pierwszy zastosowano podczas mistrzostw świata w Meksyku w 1970. Ich pomysłodawcą był sędzia angielski Ken Aston.
- W 1973 rozegrano pierwszy turniej z cyklu Puchar Narodów Oceanii.
- W 1984 roku została założona IFFHS – Międzynarodowa Federacja Historyków i Statystyków Futbolu.
- W 1991 roku rozegrano pierwszy turniej o Złoty Puchar CONCACAF.
- Zasada złotego gola została wprowadzona po raz pierwszy w 1993 roku, podczas mistrzostw świat juniorów. Obowiązywała ona do 2002 roku, zastąpioną przez srebrnego gola. Ta z kolei została wycofana w 2004 roku.
- W 2013 powstaje Club of Pioneers – założona prze klub Sheffield F.C. międzynarodowa organizacja zrzeszająca najstarsze kluby piłkarskie z poszczególnych federacji.
- W roku 2018 wystartowała Liga Narodów UEFA.
- W 2021 UEFA zniosła przepis o zasadzie przewagi bramek zdobytych na wyjeździe (zasada ta obowiązywała od 1965 roku).
